Door: Marcel Hulspas 
Gepubliceerd: maandag 8 februari 2010 22:42
Update: maandag 8 februari 2010 22:43
Verzadigd vet kan geen kwaad. Koren op de molen van ontmaskeraars van waarschuwingen tegen vet en cholesterol. Maar is het zo?
Minder verzadigd vet eten, dat is toch goed voor hart- en bloedvaten? Alle voedingsdeskundigen zijn het er over eens. Maar het wetenschappelijk bewijs blijkt lastig te leveren. In het januarinummer van het gerenommeerde tijdschrift The American Journal of Clinical Nutrition verscheen een onderzoek van de Californische onderzoekster Patty Siri-Tanino en medewerkers, waaruit dat verband voor de zoveelste keer niét naar voren kwam.
Siti-Tanino voerde een meta-analyse uit, een onderzoek waarbij de resultaten van andere, goed beoordeelde onderzoeken worden ‘opgeteld’ om tot een extra harde conclusie te komen. Alle onderzoeken (ze verzamelde er 21) waren ‘prospectieve cohort studies’, waarin de voeding van de deelnemers werd geanalyseerd op de hoeveelheid verzadigd vet, waarna ze minimaal 6 tot maximaal 23 jaar werden gevolgd om na te gaan wie er een hartinfarct of beroerte kregen, of daar aan overleden. Conclusie: geen correlatie. Verzadigd vet kan geen kwaad.
De Wageningse hoogleraar Volksgezondheidsonderzoek Daan Kromhout noemt de studie echter niet overtuigend: ‘Ook al vind je geen verband, dan wil dat nog niet zeggen dat het er niet is.’ Toegegeven, het verband tussen verzadigd vet en hartfalen springt niet bij ieder onderzoek in het oog. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Kromhout: ‘Neem de Zutphen Studie. In de jaren zestig, toen die studie begon, was de inname van verzadigd vet gemiddeld 18 procent van de totale energie-inname, met een spreiding van 12 tot 24 procent. Dat betekent dat vrijwel alle personen in die studie al een te hoge inname hadden. Waardoor een relatie met hart- en vaatziekten niet kon worden aangetoond.’
Zijn er wel harde aanwijzingen dat verzadigd vet slecht voor je is?
‘Als je in experimentele studies bij personen die veel verzadigd vet gebruiken, dat vervangt door meervoudig onverzadigd vet, wordt het risico op een hartinfarct verlaagd.’
Experimentele onderzoeken, waarbij je de voeding bewust verandert, zijn dus veel leerzamer?
‘In de toekomst is er vooral behoefte aan goed gecontroleerde studies. Op dit moment heb ik zo’n groot onderzoek lopen naar het effect van omega-3 vetzuren op hart- en vaatziekten. Een trial waarin de deelnemers 400 mg van de visvetzuren EPA+DHA per dag extra krijgen of 2 gram ALA – dat is een vetzuur dat in sommige plantaardige oliën zoals sojaolie en lijnzaadolie voorkomt – of een combinatie van beide. We gaan kijken of de extra omega-3 vetzuren het risico op hart- en vaatziekten verlagen.’
Wat is er nu mis met de Amerikaanse studie?
‘In de studies die in deze meta-analyse zijn meegenomen, werd de verzadigd-vetinname maar één keer gemeten. Door de grote meetfout die zo ontstaat, kon Siri-Tanino geen associatie tussen verzadigd-vetinname en hartinfarct of beroerte vinden.’
Is die variatie echt zo groot? Zijn alle cohortstudies waardeloos?
‘Om voor een persoon een goede schatting van verzadigd vet te krijgen moet je gedurende een jaar de inname op 23 verschillende dagen meten. Maar dat gebeurt in de praktijk nooit. Hetzelfde geldt voor het meten van cholesterolconcentraties in het bloed. Zelfs bij een constante voeding kunnen er van dag tot dag behoorlijke variaties optreden. Kortom, er zitten ongelofelijk veel haken en ogen aan dit soort studies.’