Door: Marcel Hulspas 
Gepubliceerd: donderdag 11 februari 2010 01:22
Update: donderdag 11 februari 2010 02:52
Managers willen graag rationeel zijn. Niet doen, zegt goeroe Charles Jacobs. Dat is het brein ook niet.
Dolfijnen zijn niet gek. Maar kun je ze wel gek maken? Bioloog Gregory Bateson wilde dat eens proberen. Hij leerde dolfijnen dat ze een visje kregen na een mooi kunstje (dat was snel geleerd), daarna na drie kunstjes (dat hadden ze ook snel in de gaten), en daarna ging hij over op: alleen nog een visje voor een nieuw kunstje. De dolfijnen sprongen, maar kregen niks meer. Ze werden kwaad – tot er een dolfijn per ongeluk een nieuw kunstje deed, en een visje kreeg. Binnen de kortste keren bedachten alle dolfijnen compleet nieuwe kunstjes.
Heel menselijk. Want net als dolfijnen hebben mensen grote moeite oude denkpatronen te verlaten en op zoek te gaan naar een andere logica voor ons gedrag. Anders leren denken doet pijn. Afwijzen, op je strepen staan, dat voelt beter. De baas wordt boos en straft. Ondergeschikten gaan hem vermijden en zijn gezag ondermijnen. En daarmee, aldus managementgoeroe Charles Jacobs, loopt elke poging tot verandering vast.
We denken, aldus Jacobs, te veel volgens de logica van oorzaak en gevolg. Managers die dat doen, zijn gedoemd te falen. Wat we moeten hanteren is cognitieve logica, gebaseerd op de neurowetenschap. Die leert ons dat gedrag sterk beïnvloed wordt door dat van anderen. Wie confrontaties wil doorbreken, moet overschakelen op contra-intuïtieve oplossingen. Observeer de emoties van jezelf en anderen, en baseer daarop een desnoods irrationele aanpak.
Jacobs geeft in Waarom biofeedback niet werkt mooie voorbeelden van foute managers die ‘logisch’ de mist in gaan, en voorbeelden van op het verkeerde been zetten die goed uitpakten. Maar zijn gezwaai met begrippen ‘paradigmaverandering’ en ‘neurowetenschap’ is overbodig. Rest een leerzaam boekje voor wie managementboekjes leerzaam vindt.
Cognitieve grenzen
Jammer genoeg heeft ook Jacobs zijn cognitieve grenzen; hij blijft een Amerikaan en dus, de crisis ten spijt, een overtuigd gelover in de heilzame vrije markt. Jammer, want de crisis heeft (volgens velen) duidelijk gemaakt dat bankiers verkeerd bezig waren, met als meest in het oog springende symptoom het bijeengraaien van steeds hogere bonussen, op basis van speculatief verkregen winsten, louter omdat anderen ook steeds meer binnenhaalden. Ze moeten (aldus nog steeds velen) anders leren denken. De bonussen korten helpt niet, zolang ze zelf niet inzien dat ze verkeerd bezig zijn. Maar Jacobs verdedigt luchtigjes, heel vanzelfsprekend, de vrije markt – inclusief het oude logische denken dat die markt, en de samenleving, naar de afgrond duwde. Die paradigmaverandering hebben we nog van hem tegoed.
Reageer
Door:
curvedwater, 14 feb 2010 15:43
Grappig eigenlijk dat (super)bonussen geassocieerd worden met de vrije markt, want eigenlijk staan die voor het tegendeel van dat concept.
De vrije markt staat voor activiteit, creativiteit, flexibilteit, de beste proberen te zijn, en zo tot grootste nut van de maatschappij.
De superbonus genereert, culmineert eigenlijk (in) een ander type mens: de genotzuchige, luie, zekerheidzoekende, laffe, op-zich-zelf-levende mens.
Want met de bonus kan ie zichzelf in alle genot storten, hoeft ie niet meer/minder te werken, kan ie zekerheid leggen onder zijn dagelijks leven, hoeft ie niet meer te denken wat ie wel moet doen, kan zijn eigen leventje leiden los van wat er om hem heen gebeurt.
Haaks dus op alle maatschappelijke waarden.
Eigenlijk is de (super)bonus het tot werkelijkheid geworden luilekkerland, en is er dus wel een weg daar naartoe.