Door: Marcel Hulspas 
Gepubliceerd: donderdag 11 februari 2010 01:09
Update: donderdag 11 februari 2010 07:22
Verdwijnende oerwouden, smeltende gletsjers, Amersfoort aan zee? Waar of niet waar? De recente ophef over het IPCC heeft alles van een goedkope klucht.
Aftreden? Nooit. Rajendra Pachauri, voorzitter van het IPCC, wijst alle kritiek van de hand. Al ruim drie weken ligt zijn organisatie hevig onder vuur. De invloedrijke rapporten van het IPPC, waarin beweerd, zo niet bewezen wordt dat de mens het klimaat verandert, zouden gebaseerd zijn op leugens en achterklap. Op vervalste gegevens en bevooroordeelde publicaties van de milieubeweging. Steeds luider roepen met name de Britse media nu om zijn aftreden. Maar Pachauri weigert te vertrekken. De kritiek wordt volgens hem georkestreerd door een grote samenzwering van klimaatsceptici en het klimaatverpestende bedrijfsleven. Daarmee voegt hij zich in het koor van journalisten, wetenschappers, politici en andere dwazen die de afgelopen weken een onvervalste klucht hebben opgevoerd. Een klucht die wel eens zou kunnen eindigen met een glorieuze afgang voor het complete IPCC.
Samenzwering
Die klucht begon vorig jaar november, vlak voor Kopenhagen, toen hackers (hun identiteit is nooit opgehelderd) een grote hoeveelheid e-mailconversatie van klimaatonderzoekers op straat gooiden. Gefundenes Fressen voor vele ‘klimaatsceptici’ (die weigeren te geloven dat de aarde opwarmt, of dat de mens daarvoor verantwoordelijk is) die hierin ‘het bewijs’ meenden te vinden voor een wetenschappelijke samenzwering om de opwarming van de aarde flink te overdrijven. De betrapte wetenschappers reageerden nog redelijk koeltjes. Maar dat was maar het voorspel. Half januari brak de gekte los.
Journalisten van de Sunday Timeswaren het drie jaar oude IPCC-rapport gaan lezen, en troffen daarin de opmerking aan dat de gletsjers in de Himalaya in 2035 verdwenen zouden zijn. Met als bron: een rapportje van het Wereldnatuurfonds. Een foutje, zo bleek. Dat moest 2350 zijn. Maar zo’n rapportje, was dat nou wetenschap? Prompt sloegen andere journalisten aan het lezen. En ziet: een waarschuwing dat het Amazonewoud binnenkort weg kan zijn, bleek ook van het Wereldnatuurfonds overgenomen; elders was gebruik gemaakt van een scriptie van een student, en van opmerkingen van berggidsen in een bergbeklimmersblaadje. Bronnen van niks. De pers rook vuur. Vrij Nederland dook in het hoofdstuk gewijd aan Noordwest-Europa, en ontdekte de opmerking dat ruim de helft van Nederland onder de zeespiegel lag, en dus gevaar liep. Dat moet een kwart zijn. Foutje.
Wat de media over het hoofd zagen, was dat die foutjes allemaal voorkwamen in het tweede deel van het (driedelige) IPCC-rapport. Het eerste deel, van Werkgroep I, bevat de pure wetenschap. Daarin staat dat de aarde opwarmt, en dat de mens daar zeer waarschijnlijk verantwoordelijk voor is. Deel III bevat de aanbevelingen voor politici. De achilleshiel van het rapport is het tweede deel, het werk van Werkgroep II, die de gevolgen van klimaatverandering in kaart moet brengen. Dat deel is nauwelijks wetenschap te noemen; over die gevolgen staat nauwelijks iets vast. Wat de Werkgroep doet, is bange vermoedens ‘ondersteunen’ met verwijzingen naar observaties en rapportjes van organisaties als Greenpeace en het WWF. Daar komt bij dat in Werkgroep II de ontwikkelingslanden domineren. En voor hen betekent klimaatalarm: geld. Deel II is met andere woorden wetenschap spelen. De ‘harde’ jongens uit Werkgroep I hebben naar dat deel omgekeken. Ze kijken er op neer. En nu worden zij er op aangekeken!
Naar Den Haag
De klucht verplaatste zich naar Den Haag. PvdA-kamerlid Diederik Samsom meende dat het moment was aangebroken om PVV-kamerlid Richard de Mos, die als het om het klimaat gaat van toeten noch blazen weet, de hand te reiken. Spies (CDA) noemde de toestand ‘gruwelijk’. Neppérus (VVD, op een na de domste van het stel) vroeg zich af: ‘Wordt er nog wel gerekend op school?’ En dan minister Cramer: ‘Ik wens geen enkele fout meer te accepteren.’
En hoe reageerden de klimaatwetenschappers? Met hun arrogantie gaven ze de klucht een nieuwe draai. Ze toonden zich ‘geschokt’. Minister Cramer moet toch weten dat foutloze wetenschap niet bestaat? Maar deel II is geen wetenschap. Het is een politiek gekleurde waarschuwing. Hun tweede reactie: de foutjes doen er niet toe. De kern van het rapport, dat de mens hoogstwaarschijnlijk opwarming veroorzaakt, staat nog steeds overeind. Dat klopt. Dat is deel I. Maar door voor dat verdachte deel II in de bres te springen, hebben die wetenschappers zichzelf heel kwetsbaar gemaakt. Zijn ze wel zo objectief? Wordt het niet tijd dat ze hun onderzoeksgegevens openbaar maken, zodat anderen hun werk kunnen controleren? Want wetenschappers hebben de mond vol over vrije uitwisseling van ideeën, maar blijven liefst boven op hun data zitten. Afstaan? Ze hebben er hard voor gezwoegd; wie hun ongelijk wil aantonen, moet zélf maar gaan meten. Als ze daartoe desondanks gedwongen worden, zullen velen van hen bedanken voor verdere deelname. Zo’n stap zou überhaupt het einde betekenen van het IPCC. Want dat deel I nog niet ter discussie staat, is voor een niet onbelangrijk deel te danken aan het feit dat de sceptici nauwelijks inzage hebben in de ruwe data. Als dat gebeurt, als zij daarmee aan de slag gaan, is het met die ‘kern’ en met de status van het IPCC snel afgelopen.
De media hebben ondertussen iets veel leukers bedacht: ze hebben er een whodunnit van gemaakt. En de dader is: Pachauri. Hij moet opstappen. Dat lijkt onvermijdelijk. Met zijn beschuldiging dat hij het slachtoffer is van een complot, maakt Pachauri het IPCC verdacht en zichzelf onmogelijk. De klimaatwetenschappers mogen hopen dat zijn vertrek alle aandacht opeist, zodat niemand begint over de ruwe data. Maar de chaos is compleet, en onherstelbaar. Pachauri heeft de strop om zijn nek; een vrolijk joelende menigte rent om hem heen. De wetenschap houdt zich verstopt in de kast. Hoe zal deze klucht aflopen?
Foto: Hollandse Hoogte
Waarover spreken onze klimaatkenners?
Hans Labohm, Oud-econoom
Heeft zich middels zelfstudie in het klimaat verdiept. Beschouwt waarschuwingen voor het broeikaseffect als een gevaarlijk links complot.
Bas van Geel, Paleo-ecoloog aan de Universiteit van Amsterdam
Volgens hem gebruikt de milieubeweging dubieuze wetenschap om een punt te scoren.
Hans Oerlemans, Vermaard gletsjerdeskundige
Hij ziet de gletsjers krimpen maar ergert zich aan alarmerende berichten, en de mens hiervan de schuld geven gaat hem te ver.
Pier Vellinga, Hoogleraar klimaatverandering in Wageningen
Staat pal voor de aangekondigde zeespiegelstijging en bepleit een snelle dijkverzwaring.
Rob van Dorland, Voorman van het Platform Communication on Climate Change (PCCC)
Rob blijft kalm, maar sommige klimaatsceptici doen zijn snor ernstig opkrullen.
Kees de Jager, Beroemd astronoom in ruste
Denkt dat niet de mens maar de zon verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde.